Rekenpilots

Het kind moet beter in beeld komen, vindt lerarenopleider Belinda Terlouw. En dat bedoelt ze letterlijk. ‘Ik maak video-opnames van klassensituaties, en ik interview kinderen over hoe ze leren rekenen. Die beelden laat ik zien aan de leerkrachten. Dan blijkt dat wat leerkrachten uitleggen en vertellen, soms anders door de kinderen  wordt begrepen dan is bedoeld.’

Belinda Terlouw is behalve opleider aan de Katholieke Pabo in Zwolle ook projectleider Speciaal Rekenen aan het Freudenthal Instituut. Ze ondersteunt scholen voor speciaal en regulier basisonderwijs bij de implementatie van de materialen die bij het Freudenthal Instituut worden ontwikkeld. ‘Opleiden op locatie dus. Implementatie gaat hand in hand met professionalisering. Dat begint ermee dat je je bewust wordt van je eigen concepten.’

Spiegel
Leraren moeten een koppeling leggen tussen de theorie van het reken- en wiskundeonderwijs, en de praktijk van het lesgeven. Dat is niet zo eenvoudig. Een spiegel voorhouden helpt, en dat is wat Terlouw doet. Met een videocamera volgt ze kinderen in de klas en vraagt ze wat ze verstaan onder rekenen en wat ze precies leren bij rekenen. Dan blijkt dat de strategieën die zijn aangeleerd soms een eigen leven gaan leiden. ‘Bijvoorbeeld: de som 332 eraf 30. Hoe doe je dat? “Dan haal ik van die tweede 3 een 3 af en dan heb ik nog 300 over. Dan haal ik daar die 2 vanaf en dan kom ik op 298.” Het splitsend rekenen, voorgedaan door de leerkracht, wordt wel vaker verkeerd toegepast door kinderen. Maar als je vraagt: als je 332 euro hebt, en je trekt er 30 af, wat hou je dan over? Dan weten ze het meteen.’

In beeld
Het laten zien van video’s is vooral succesvol als de leerkrachten hun eigen leerlingen en daarmee het effect van hun eigen onderwijs terugzien. ‘Het ligt heel dichtbij, ze horen hun eigen woorden terug uit de mond van de kinderen. Ze zien letterlijk wat ze doen. Dan valt het kwartje. We gaan te weinig in gesprek met de kinderen. Het kind letterlijk in beeld hebben is belangrijk.’ Terlouw laat haar studenten daarom een fotoverslag maken van hun stages. ‘Daar zetten ze dan onderschriften bij. Op deze manier worden ze gevoelig voor wat je bij een kind kunt zien, en hoe je dat interpreteert. Ze leren zien hoe kinderen leren en hoe je dat leren kunt beïnvloeden.’

Leerlijnen
Leerkrachten durven niet de methode los te laten of aan te passen als de groep dat nodig heeft. ‘Een kind dat sneller gaat, of een kind dat meer tijd en meer aandacht nodig heeft: hoe pas je dat in tijdens je methodelessen? De domeinen zijn versnipperd opgenomen in de methode waardoor het voor de leerkracht moeilijk is om zicht te houden op de leerlijnen. Hierdoor weet ze niet wat je kunt weglaten en waar ze extra tijd aan kan besteden. Als een leerkracht in groep 8 zegt dat kolomsgewijs rekenen zo moeizaam gaat, dan vraag ik wat de onderbouw daaraan doet. In de onderbouw wordt het fundament gelegd voor het vervolg. Het gaat erom dat alle leerkrachten zich bewust zijn van de cruciale leermomenten die toewerken naar het einde van een leerlijn.’ 

Ontwikkelpunten
Aan de hand van de videobeelden stelt Terlouw een lijst van twaalf ‘ontwikkelpunten’ samen. Tijdens de studiebijeenkomsten op de school discussiëren de leerkrachten hierover met elkaar. ‘Er zijn altijd twee punten die iedereen onderschrijft, en twee punten die niemand onderschrijft. De punten die iedereen onderschrijft zijn de ontwikkelpunten van de school. Maar de punten waarover de meningen verdeeld zijn, zijn het interessantst. Daar moet het gesprek op de school ook over gaan.’ 

Duurzaam
Om duurzaam de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren, is het nodig dat in de school zelf de kennis aanwezig is om het kind in beeld te krijgen en om de vakinhoudelijke kennis te koppelen aan wat men ziet in de praktijk. ‘Dat moet niet alleen van externen afhangen. Ik leid daarom naast studenten en schoolteams ook rekencoördinatoren en intern begeleiders op in deze manier van werken.’

Communicatie Projectbureau Kwaliteit, maart 2009