Rekenpilots

Allemaal tegelijk klaar

Meten, tijd, geld, breuken, verhoudingen, procenten: dat waren de onderdelen waarop leerlingen van obs Kerst Zwart in Ruurlo zwak scoorden bij de Cito toetsen. Met een nieuwe methode en het versterken van de didactische vaardigheden van de leerkrachten wordt het rekenonderwijs aangepakt.

‘Uit de schooltoetsen en de trendanalyses bleek dat teveel leerlingen op rekenen uitvallen, vooral op de onderdelen meten, tijd, geld, breuken, verhoudingen en procenten. Die dalende lijn moet omhoog’, zegt Theo Wierdsma, directeur van obs Kerst Zwart in Ruurlo.  ‘We zijn in het voorjaar van 2009 begonnen met de module Met Sprongen Vooruit, onder begeleiding van de rekenexpert Alette Lanting van de IJsselgroep. Het eenjarige rekenverbetertraject van de PO-Raad sluit hierbij aan.’

Kar
Het eenjarige rekenverbetertraject van de PO-Raad/Projectbureau Kwaliteit betekent een strakke formulering van doelen en een vinger aan de pols door twee rekenexperts die in totaal drie keer de school bezoeken. De eerste keer om de lijnen uit te zetten, de tweede keer om de voortgang te bespreken en de derde keer om de resultaten te borgen. Heleen Vinckemöller van Eduniek  in Maartensdijk is een van de PO-Raadadviseurs. ‘Kerst Zwart is beslist geen zwakke school, maar het rekenonderwijs kan beter. Extra coaching en sturing is dan een goede impuls. Wat we in de bijeenkomsten bespreken is: wat is er afgesproken en wat is er gerealiseerd, maar ook: wat is je eigen gevoel erbij en wat gaan jullie nu oppakken. De school had al een plan van aanpak gemaakt, ze hadden al een goede rekenexpert aangetrokken en ze zijn zelf eigenaar van het traject. We hoefden dus geen kar te trekken, we konden er bij wijze van spreken zo op gaan zitten.’

Groepsplannen
De belangrijkste doelen van het traject zijn het verbeteren van de rekenopbrengsten en het vergroten van de didactische competenties van de leerkrachten. Om dit te bereiken is er een  stuurgroep ‘rekenen’ ingericht, die naast directeur Theo Wierdsma bestaat uit intern begeleider Mardine van der Spoel en adjunct-directeur Willemien van Uhm. De invoering van Met Sprongen Vooruit ging gepaard met scholing voor het hele team, zowel vakinhoudelijk als didactisch. Leerkrachten hebben bijvoorbeeld geleerd te werken met groepsplannen. Mardine: ‘ In de onderbouw waren leerkrachten meteen enthousiast, de bovenbouw deinsde wat terug. Ze willen voordelen zien en opbrengsten. Ik en mijn collega-intern begeleider hebben een format gemaakt om het maken van groepsplannen voor leerkrachten makkelijker te maken. We hebben ook steeds afgestemd of het werkbaar was door suggesties aan de leerkrachten voor te leggen en hun ideeën te verwerken.’ Willemien vult aan: ‘Het plan van aanpak mag niet haaks staan op wat het team wil.’

Tegelijk klaar
Daarnaast is in augustus 2010 de nieuwe versie van de rekenmethode Pluspunt ingevoerd. ‘Die methode sluit aan bij Met Sprongen Vooruit, vertelt Mardine. ‘De directe instructie is met de invoering van deze methode opnieuw aangescherpt. Het grote voordeel van deze methode is dat je op drie niveaus werkt. Dat betekent dat alle leerlingen tegelijk klaar zijn. Dat is zo’n verademing, niemand is meer langzaam.’ Aan de nieuwe methode kleven ook nadelen: het materiaal is nog niet compleet en er staan fouten in, waar leerlingen bij het zelfstandig werken last van hebben. Wel geeft de methode goede handvatten voor het herhalen van niet begrepen leerstof en extra materiaal voor goede rekenaars. Mardine: ‘We zijn nog zoekende. De nieuwe rekenmethode kwam pas laat, vlak voor de vakantie, waardoor we niet goed hebben kunnen voorbereiden. De invoering wordt nu begeleid door de rekenexpert van IJsselgroep en door een expert van Heutink Trainingen uit Rijssen . Als de leerkrachten de methode goed in de vingers hebben, willen we de volgende stap zetten. Dan gaan we met elkaar de doorgaande leerlijnen in kaart brengen.’ Willemien: ‘Wat ook nog verbeterd kan worden is het kenbaar maken van de doelen aan de kinderen en de evaluatie. Daar moeten we in vergaderingen meer op terugkomen.’

Rekenspelletjes
Het rekenaanbod is veel aantrekkelijker geworden voor leerlingen, een belangrijke verbetering. Willemien: ‘Er is een mooie materialenkist bij Met Sprongen Vooruit. Er zijn creatieve leerkrachten en stagiaires die van alles maken.’ Theo vertelt: ‘In groep 5 staat een oudere leerkracht die zich net als zijn jongere collega’s helemaal heeft verdiept in de methode en rekenspelletjes doet met leerlingen waaraan iedereen kan meedoen. Kortom: iedereen, jong en oud, in het team is enthousiast en staat open voor veranderingen’. Mardine: ‘Met  het groepsplan zijn de leerlingen individueel goed in kaart gebracht. De leerkrachten zijn bewuster, ze weten precies wie ze moeten helpen en hoe.’ Theo: ‘De leerkracht zegt niet meer: Dit is nu eenmaal een zwakke klas,  maar: Wat kan ik anders doen.’ Willemien: ‘Voor een nieuw blok begint, toetsen de leerkrachten nu of alles begrepen is en gaan ze eventueel herhalen.’ Mardine: ‘De cirkel komt rond. De groepsplannen maken leerkrachten bewuster van de leerlingen die ze voor zich hebben en de nieuwe methode werkt motiverend. Er is vooruitgang in de onderbouw en de bovenbouw.’

Agendapunt
Obs Kerst Zwart is een grote school met veel parttimers en regelmatig nieuwe gezichten in de lerarenkamer. Hoe blijft iedereen betrokken? Theo: ‘We vergaderen twee maal per maand met de onder- en bovenbouw apart, op maandag of donderdag, dat wisselt na iedere vakantie. Daarnaast wordt er twee maal per maand met het gehele team vergaderd. Het rekenverbetertraject is op beide vergaderingen een vast agendapunt, evenals opbrengstgericht werken.’ Nieuwe leerkrachten worden begeleid door Willemien. ‘Daar besteden we veel zorg aan’, vertelt ze. ’Maar we vinden het belangrijk omdat we kwaliteit willen leveren. Dit is een leuke school, nieuwe leerkrachten vinden het prettig hier.’ Ook is er een ‘borgmap’. Afspraken worden vastgelegd, bijvoorbeeld welke protocollen er gelden voor achterblijvende of juist goede rekenaars. De directeuren en intern begeleiders bewaken het proces. Theo: ‘We willen niet om het jaar van focus veranderen.  In 2008-2009 hebben we het rekentraject in gezet ,dat blijft tot 2011-2012.’

Dingen die ertoe doen
Er zijn belangrijke stappen gezet op obs Kerst Zwart, vindt Heleen. ‘Het team realiseert zich dat samenwerken loont. Er is een goede sfeer, leerkrachten worden gecoacht en weerstand wordt voorkomen. Ze hebben zicht op de dingen die ertoe doen. De rekentijd is verhoogd tot dik een uur per dag, ze zien de leerkrachtvaardigheden als cruciaal en ze  monitoren leerling-resultaten.
Het effect van een intensief traject is dat een school zich bewuster wordt van wat ze doen en hoe ze het doen. Een aandachtspunt is altijd: hoe houden ze het vast. Wij gaan weer  weg, de rekenexpert op een gegeven moment ook.’ Daar heeft  de stuurgroep ‘rekenen’ van de Kerst Zwartschool goede hoop op. ‘We hebben de borgmap, we zetten zelf ook in met coaching. Een externe adviseur is belangrijk om een nieuwe methode in te voeren of een traject vorm te geven, maar we proberen wel onafhankelijk te worden van de rekenexpert.’

Projectbureau Kwaliteit, november 2010