Rekenpilots

Nederlandse kinderen zijn steeds slechter gaan rekenen volgens de media. Of dat nu klopt of niet, en ongeacht de oorzaken: het rekenonderwijs kan effectiever.

Onderzoek begint steeds meer interessante kennis op te leveren over wat belangrijk is voor effectief rekenonderwijs. Een goede rekenstart bijvoorbeeld: kinderen die in groep 1 en 2 geen goed getalbegrip ontwikkelen krijgen in de hogere leerjaren problemen. De rekenstart is een goede voorspeller van de kans op succes in de hogere groepen. Of het bij elkaar zetten van zwakke leerlingen: niet doen, behalve bij korte verlengde instructie. Coöperatieve werkvormen leveren veel op, evenals directe instructie. Ook is het belangrijk dat kinderen leren berekeningen en tussenstappen op te schrijven, en niet alles uit het hoofd te doen.

Schoolniveau
Scholen kunnen hun reken/wiskunde onderwijs verbeteren door meer resultaatgericht te werken. Leerkrachten werken heus wel hard, en als een kind niet beter gaat presteren denken ze: ‘Dit is wat erin zit, meer haal ik er niet uit.’ Maar als je heldere doelen stelt bereik je die ook. Terwijl je het niveau verlaagt, als je het doel loslaat. Hij pleit voor een protocolbenadering, waarbij toetsmomenten vaststaan en er een duidelijk beleid is voor uitvallers.

Mythen
Leren rekenen is geen kwestie van aanleg, maar van oefeningen. Hersenen ontwikkelen zich. Natuurlijk begint iedere kind met een eigen bagage, maar de school is belangrijker dan talent. De opvatting dat een kind pas kan leren rekenen als het eraan toe is. Kinderen zijn goed in staat iets te ontwijken. Je kunt de ontwikkeling ook sturen en ontdekken dat het kind wel toe is aan leren rekenen. Dat het goed is om kinderen op hun eigen niveau en in hun eigen tempo te laten leren wordt ontkracht: Ze gaan langzamer werken en raken gedemotiveerd. De gedachte dat kinderen niet houden van rijtjessommen is ook onzin: De meeste kinderen vinden het leuk.

Tips
Rooster voldoende tijd in voor rekenen, werk met een jaarplanning, maak een doorgaande leerlijn automatiseren, maak afspraken over notaties bij bewerkingen en laat tussenantwoorden noteren. Voor effect op de langere termijn zijn afspraken op schoolniveau nodig over een jaarplanning, trendanalyses, groepsplannen en aanpak. Orden de oefenstof op knelpunten. Als je bijvoorbeeld procenten een paar weken niet hebt geoefend, zijn ze het weer kwijt. Dat type sommen kun je beter een bundelen.

PO-Raad/ Projectbureau Kwaliteit, september 2009