Minder maar beter. Kansen met perspectief voor zwakke rekenaars
Leerstandaarden vertellen ons wat leerlingen moeten kennen en kunnen op een bepaald moment in hun schoolloopbaan. Drie vragen zijn daarbij belangrijk: wat zouden kinderen moeten leren? Is het erg als ze het niet leren? Wat doen we als we dat erg vinden?
Impressie van de workshop ‘Minder maar beter! Kansen met perspectief voor zwakke rekenaars', door Anneke Noteboom (SLO). Conferentie ‘In gesprek met de onderwijspraktijk’, Lunteren, 25 maart 2009.
In de kerndoelen van het basisonderwijs staat wat het leeraanbod moet zijn, maar aanbod betekent niet dat kinderen ook werkelijk kennis en vaardigheden opdoen. Daarom zijn leerstandaarden geformuleerd. Hierin staat wat het kind moet beheersen op het fundamenteel niveau (F) en het streefniveau (S). In de workshop gaat Anneke in op het referentieniveau F1. Wat moeten kinderen aan het eind van groep 8 kennen en kunnen op het gebied van rekenen om met succes naar vmbo basisberoepsgericht of kaderberoepsgericht te gaan?
Zitten
Anneke vraagt de deelnemers aan de workshop op te staan terwijl ze op een dia sommetjes laat zien. Als we vinden dat toekomstige vmbo-basisberoepgerichte leerlingen een sommetje niet hoeven te kunnen, mogen we gaan zitten. Alle leraren vinden dat 6 x 9 moet kunnen, en ook 6 x 29 behoort tot de mogelijkheden. Bij 6 x 235 gaan er deelnemers zitten, bij 36 x 29 zit iedereen. 'Dit is wel het referentieniveau F1', zegt Anneke. 'In de praktijk is dat misschien moeilijk haalbaar, maar dat is wat we nodig vinden.'
Keuzes maken
Als je een bepaalde bewerking erg belangrijk vindt, kun je ervoor kiezen om ervoor te gaan. Andere sommen sla je dan over. 'Op basis van je doelen kun je zeggen: dit doen we wel, en dat niet', zegt Anneke. Om goede keuzes te maken moeten we rekening houden met de wettelijke eis van de kerndoelen, de eisen van het voortgezet onderwijs en van de maatschappij, de eisen van de inspectie, de verwachtingen van ouders en de rekenvaardigheid van de leerling zelf. 'We moeten het niet te moeilijk aanbieden', zegt Anneke. 'Contextsommen zijn niet per definitie moeilijker dan kale sommen. Soms is de context zelfs een voordeel, het maakt de som concreet. Maar voor kinderen met weinig woordkennis zit hier een knelpunt.'
Verknippen
Anneke laat een bladzijde zien uit een rekenmethode voor groep 7. De bladzij staat erg vol en is rommelig opgemaakt. 'Ik verknip de methodes voor zwakke leerlingen', zegt een deelnemer. 'Dat helpt. Een opgave per pagina is overzichtelijker. Het motiveert de leerling ook meer.'
Schrappen
Als je eenmaal weet wat een leerling nodig heeft en echt moet leren, kun je gaan schrappen in je methode. SLO heeft een overzicht gemaakt van wat er wel en niet geschrapt kan worden. Omdat je in groep 7 vaardigheden nodig hebt die in groep 3,4 en 5 worden aangeleerd, moet je opletten wat je doet. 'In groep 3, 4 en 5 kun je niets schrappen. In groep 6 kan je cijferend rekenen met grote en moeilijke getallen overslaan. In groep 7 kun je bijna alles schrappen, behalve elementaire activiteiten rond procenten, kommagetalbegrip en meten. Maar blijf wel de basisvaardigheden uit groep 5 en 6 herhalen! Ook in groep 8 schrap je bijna alles, maar herhaal je de vaardigheden uit de voorgaande jaren.'
Routeboekje
Voor Pluspunt is een routeboekje ontworpen waarin één leerlijn centraal staat (breuken). Er wordt momenteel een proef mee gedaan. Het belangrijkste criterium voor de gemaakte keuze is: Dragen de oefeningen bij aan de doelen op F1 of niet? Doordat leerkrachten en leerlingen samen aan het werk gingen, werden ze zich beiden bewust van het doel, het einde van de leerlijn die bereikt moest worden. De proef lijkt vooralsnog succesvol: het helpt om in maar één domein bezig te zijn, en kinderen vinden het prettig steeds opnieuw 'het boek uit' te hebben. Er zijn ook nadelen: het kind heeft in de klas een uitzonderingspositie. Ook kan het een vertekend beeld krijgen van wat het werkelijk beheerst.
Meer weten
Op de website van SLO zijn de doelen van het fundamentele niveau downloadbaar, evenals de routeboekjes.
Projectbureau Kwaliteit, maart 2009
www.slo.nl/primair/leergebieden/rekenen/minimumdoelen
Wat zouden leerlingen eind groep 8 moeten kunnen?
Wat denken we dat toekomstige vmbo-leerlingen aan het eind van groep 8 kunnen?
|
|
Conferenties