Cruciale leermomenten in rekenwiskundeonderwijs
Een cruciaal leermoment is een moment van inzicht dat nodig is voor de verdere rekenontwikkeling. Een leerlijn bevat zulke 'cruciale leermomenten'. Leraren moeten weten waar deze momenten zich voordoen, om zo kinderen te signaleren bij wie het kwartje maar niet wil vallen.
Impressie van de workshop ‘Cruciale leermomenten rekenwiskundeonderwijs', door Maaike Verschuren (KPC Groep). Conferentie ‘In gesprek met de onderwijspraktijk’, Lunteren, 25 maart 2009.
Een leerstoflijn is wat er van kinderen in een bepaalde leeftijdsgroep wordt verwacht aan kennis en vaaardigheden. Een ontwikkelingslijn is de ontwikkeling die een kind doormaakt door opeenvolgende leerervaringen, een lijn met sprongen en momenten van stilstand. Een leerlijn is een samenspel tussen deze twee lijnen, waarbij de leerkracht een regisserende rol heeft. 'In het rekenonderwijs is deze leerlijn cumulatief', zegt Maaike. 'Als je iets niet beheerst, blijf je hangen. Een leerling kan dan in de bovenbouw in de problemen komen omdat hij in de onderbouw iets niet verworven heeft.'
Getalbegrip
Wat zijn de cruciale momenten bij de leerlijn getalbegrip? Maaike daagt de groep deelnemers aan de workshop uit om aan de hand van allerlei materialen de stapjes in de leerlijn getalbegrip te herkennen, en in de juiste volgorde te zetten. Cruciale momenten daarbij zijn het verkort tellen: als je met eierdozen aan de gang gaat, ben je bezig te leren dat '10' een handig groepje is om mee te rekenen. Een stukje verderop gebruik je geen eierdozen meer, maar alleen het getal 10, bij de 'vriendjes van 10' bijvoorbeeld. 'Hierbij leren kinderen dat een getal niet verandert, hoe je er ook aan komt. 3 x 8 = 24, maar 2 x 12 ook.'
Interactie
Kinderen leren routines aan door doen, nadoen en trainen. In een korte, intensieve tijdsspanne moet dat gebeuren, onder leiding van de leerkracht. Inzichten leren kinderen door te ontdekken en te ervaren. Dat vermenigvuldigen herhaald optellen is, is een wiskundig inzicht. 'Herhalen tot kwartje valt. Maar als het kwartje niet valt, moet je op zoek naar een andere manier om de routine aan te leren.' Praat met de kinderen over wat ze doen, adviseert Maaike. Onderzoek of het kwartje gevallen is. 'De ontwikkelingslijn gaat met sprongen. Door vragen te stellen kun je erachter komen waar het kind zich bevindt.'
Expertise van collega's
Maak gebruik van de expertise van je collega's door collegiale consultatie: ga bij elkaar in de klas kijken en geef elkaar tips. Tijdens een bouwvergadering is het goed om regelmatig het rekenonderwijs onder de loep te nemen. Bespreek de aansluiting met collega's van de groep voor je en na je, en neem gezamenlijk zwakke leerlingen door. Waar zitten zij in de leerlijn?
Volg de rekenontwikkeling
Met toetsen is vast te stellen of het kind zich ontwikkelt zoals de bedoeling is. In de methode kunnen de stapjes die gezet zijn worden afgevinkt. Maar daarnaast is observeren heel belangrijk: kijk naar het kind, en praat met het kind: hoe leert het rekenen? 'Vertrouwen in de ontwikkeling van kinderen is belangrijk', zegt Maaike. 'Vertrouw ook op je eigen inzicht en je deskundigheid en die van collega's.'
Cruciale leermomenten
'Leerkrachten moeten opletten of het kind het cruciale leermoment goed meemaakt. Zo niet, dan ga je differentiëren.' Als de groep al met symbolen werkt en niet meer afhankelijk is van materialen, zijn sommige zwakke rekenaars nog niet zover: zij hebben het 'handelend werken' nog nodig . Dat mag, de leerkracht volgt het tempo van het kind. Ook kan het nodig zijn om maar één strategie aan te leren.
Op schoolniveau betekent dat
Een school heeft goede leerkrachten nodig om een kind goed te volgen in haar of zijn rekenontwikkeling. Maar ook ondersteuning van een onderwijsadviesdienst, die extra aandacht kan geven als kinderen zich niet goed ontwikkelen. Op schoolniveau moeten er afspraken zijn over de streefdoelen, en wanneer het een probleem is als een kind iets niet kan. Tenslotte: blijf kijken naar de ontwikkeling van het kind, signaleer tijdig en reageer.
Projectbureau Kwaliteit, maart 2009
Maaike Verschuren: 'Vertrouw op je eigen inzicht en je deskundigheid en die van collega's.'
De deelnemers vormen een line up van de leerlijn 'getalbegrip'.
|
|
Conferenties